Ο ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ
Proforikos.jpg

Ο προφορικός λόγος υπάρχει στη ζωή του ανθρώπου από την στιγμή που γεννιέται. Μαθαίνει από μικρή ηλικία να επικοινωνεί με τους ανθρώπους γύρω του. Στο παρακάτω κείμενο θα αναφέρουμε τα χαρακτηριστικά, τα είδη, τις ιδιότητες και πως μπορούμε να το καλλιεργήσουμε.

Ο προφορικός λόγος είναι η ανθρώπινη έκφραση με την οποία γίνεται συνεννόηση και έκφραση μεταξύ των ανθρώπων. Είναι μία άμεση, αβίαστη, αυθόρμητη, πηγαία έκφραση συναισθημάτων. Είναι το αρχικό στάδιο επικοινωνίας, αφού πρώτα μιλούμε για να επικοινωνήσουμε και μετά καταφεύγουμε στην καταγραφή στοιχείων. Καθρεφτίζει τη ψυχική διάθεση, τις εσωτερικές παρορμήσεις, αλλά και τις πιο "μύχιες" σκέψεις, αφού ο λόγος συνοδεύεται από εκφράσεις του προσώπου, χειρονομίες, στάσεις και κινήσεις του προσώπου που μιλά. Τον χρησιμοποιούμε ανελλιπώς για να συζητάμε, για να διαμαρτυρηθούμε, για να βγάλουμε μια ομιλία.
Όταν μιλάμε χρησιμοποιούμε την παράταξη και την ασύνδετη συμπαράθεση προτάσεων. Αποφεύγουμε την παθητική σύνταξη, καθώς προτιμούμε την ενεργητική σύνταξη και ο λόγος μας χαρακτηρίζεται από αφθονία λέξεων ασαφούς σημασίας.
Μερικές από τις ιδιότητες του προφορικού λόγου είναι η διαφορετικότητά του ανά τον κόσμο, οι διάφορες τοπικοί διάλεκτοι στην Ελλάδα, αλλά και οι ιδιαιτερότητες της φιλοσοφίας και του ρυθμού του κάθε λαού. Επίσης, ο προφορικός λόγος διαφέρει σε κάθε επάγγελμα. Αλλιώς θα μιλήσει ο αγρότης και αλλιώς ο γιατρός.
Ακόμα, μερικές ιδιότητες είναι η ακρίβειά του με την οποία μπορούμε να εκφράσουμε την πραγματική εικόνα που έχουμε κατά νου, καθώς και η σαφήνεια του λόγου, ως προς την επιλογή των λέξεων, φράσεων που χρησιμοποιεί αυτός ο οποίος ομιλεί, ώστε να γίνεται κατανοητό από τον ακροατή αυτό που εννοεί και επιθυμεί να ανακοινώσει. Κάθε προφορικός λόγος έχει την δική του συναισθηματική χροιά και συναισθηματισμό.


Ένα πολύ σημαντικό, επιπλέον θέμα είναι η καλλιέργεια του προφορικού λόγου η οποία είναι μια σύνθετη υπόθεση η οποία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Σε κάθε περίπτωση η καλλιέργεια του προφορικού λόγου εξαρτάται από τη προσωπικότητα κάθε ατόμου. Η άμεση καλλιέργεια του προφορικού λόγου είναι εκείνη που αποβλέπει συνειδητά και συστηματικά στη βελτίωση του προφορικού λόγου. Στην άμεση επέμβαση έχουμε το σχολείο και την παιδεία γενικότερα, διάφορα πανεπιστημιακά ή μη γλωσσικά ινστιτούτα, το οικογενειακό περιβάλλον και τα λοιπά. Στην έμμεση παρέμβαση περιλαμβάνονται το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, το πολιτιστικό περιβάλλον, τα έντυπα, τα Μ.Μ.Ε. και τα λοιπά.
Ο προφορικός λόγος δεν είναι μόνο ο λόγος των διακοπών, των επικαλύψεων, των διορθώσεων, των δισταγμών και των παύσεων, των επαναλήψεων και των υστερόχρονων προσθηκών, των στερεοτύπων και χωρίς συγκεκριμένη σημασία φράσεων που "καλύπτουν τα κενά της αμηχανίας του ομιλητή". Δεν είναι μόνο ο λόγος της συντακτικής εκτετασίας και έλλειψης, του πλήθους, των νοημάτων, της χαλαρής συμπαράθεσης νοημάτων και της "απλοϊκής" δείξης των προσώπων και των πραγμάτων που ανήκουν στο πλαίσιο των συμφραζόμενων. Είναι και ο λόγος της φατικής επικοινωνίας, δηλαδή της επικοινωνίας όπου υποχωρεί το κυριολεκτικό νόημά του, για να διευκολυνθεί γνωριμία των συνομιλητών και να διερευνηθεί η μεταξύ τους οικειότητα. Πάνω από όλα, όμως, ο προφορικός λόγος είναι κατεξοχήν λόγος της διατύπωσης και διαπραγμάτευσης γνωμών και της έκφρασης και ανταλλαγής συναισθημάτων, που αποτελούν το θεμέλιο κάθε επικοινωνιακής πράξης.


Η σύγχρονη γλωσσολογία δίνει προτεραιότητα στη μελέτη των φαινομένων του προφορικού λόγου, επειδή είναι άμεσος και ανυπόκριτος. Είναι καθολικότερης χρήσης και γενετικά προηγείται του γραπτού λόγου. Η προφορική επικοινωνία είναι η φυσική πλευρά της γλώσσας καθώς για αυτή δε χρειάζονται παρά μόνο τα φωνητικά όργανα. Στις παλαιότερες εποχές, βασίζονταν περισσότερο στα γραπτά κείμενα των αρχαίων κλασσικών συγγραφέων, θεωρώντας ότι ο προφορικός λόγος είναι κατώτερος, λανθασμένος, προϊόν άγνοιας και κατά συνέπεια ανάξιος μελέτης.
Ο Saussure όμως προβάλει το επιχείρημα ότι σκοπός της γλωσσολογίας δεν είναι η μελέτη της λογοτεχνίας αλλά ο καθορισμός της φύσης, η ανακάλυψη της δομής του ανθρώπινου φαινόμενου γλώσσα. Η πιο φυσική έκφραση της γλώσσα είναι ο προφορικός και όχι ο γραπτός λόγος, γι’αυτό η γλωσσική έρευνα πρέπει να δώσει προταιρεότητα στο προφορικό λόγο. Η προταιρεότητα του προφορικού λόγου μπορεί να υποστηριχθεί με τα εξής παραδείγματα: Είναι πολύ προγενέστερος του γραπτού. Οι ανθρώπινες κοινωνίες επικοινωνούσαν με τον προφορικό λόγο πολλές χιλιετίες πριν την ανακάλυψη της γραφής. Επίσης, είναι ευρύτερα διαδεδομένος καθώς υπάρχουν ακόμη πρωτόγονες κοινωνίες που δεν κάνουν χρήση γραπτού λόγου. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι για να μάθει ένα παιδί να επικοινωνεί με τον προφορικό λόγο, αρκεί απλώς να εκτεθεί σε περιβάλλον οπού μιλιέται μια γλώσσα. Μέσα στα πλαίσια της περιγραφικής γλωσσολογίας δεν υπάρχει πλέον ανώτερη ή κατώτερη γλώσσα. Όλες οι γλώσσες, κι εκείνες ακόμα των υπανάπτυκτων κοινωνιών, βασίζονται σε κάποιο αυτοτελές σύστημα γλωσσικών στοιχείων και σχέσεων.